OM (AUM) - GAYATRI - OM TAT SAT
Mantrams, zijn heilige spreuken of woorden om zoals schietgebeden te reciteren of te herhalen; en, het is die tak van
Yoga die tracht veranderingen teweeg brengen in de materie en in het bewustzijn met behulp van 'geluid', en dan
wordt het woord 'geluid' gebruikt in zijn moderne en wetenschappelijke betekenis, maar, zoals we verder zullen zien,
in een bijzondere betekenis. "OM" (AUM), zoals de leer waarop Mantra-Yoga is gebaseerd, vindt de allereerste
manifestatie van de Verhevene Tegenwoordigheid plaats door middel van een bijzondere en subtiele trilling en
gonzend geluid, 'sabda' geheten, datgene wat Geluid of Woord betekent. De wereld is niet enkel geschapen, maar
wordt ook in stand gehouden door deze 'Sabda', zoals de gebeden of meditaties van de gelovigen en devoters die
bijvoorbeeld de wereldvrede zoveel mogelijk ondersteunen, en die zich differentiëren in talloze vormen van vibratie,
die ten grondslag liggen aan de wereld der verschijningen.
In de macrokosmos, het heelal of universum, manifesteerde de Verhevene Absolute (Brahman) zich eerst als naam
(gedachte) en daarna als vorm (het universum). Het gehele zichtbare en tastbare universum is de vorm waarachter de
Schepper, de Logos of Woord, schuil staat. Deze eeuwige Logos, de geestesstof waaruit alle ideeën of namen
voortkomen, is de kracht, waarmede de Verhevene Absolute het universum schept; meer nog, de Verhevene Absolute
treedt in de verschijning als Logos, en ontwikkelt Zich daaruit tot het concrete en waarneembare universum, en heeft
OM als enig mogelijk woord symbool, trilling en geluid. Alle natuur-fenomenen zijn uiteindelijk op natuur-fenomenen
gebaseerd, en dat zijn trillingen als uitdrukkingen van energieën. De wetenschap heeft ontdekt, dat fysieke materie
bestaat uit atomen en moleculen, die op hun beurt het resultaat zijn van diverse combinaties van nog kleinere
deeltjes zoals elektronen en verder. De huidige wetenschap heeft eigenlijk nog geen heldere voorstelling van de
uiteindelijke samenstelling van fysieke materie, maar het heeft voldoende aangetoond, dat materie en energie
onderling verenigbaar zijn. Niet alleen is de materie een uitdrukkingsvorm van energie, maar de perceptie van
materiële fenomenen is afhankelijk van allerlei verschillende trillingen. Bijvoorbeeld, menige soorten van trillingen,
die botsen tegen de zintuiglijke organen brengen de vijf soorten van sensatie teweeg en zo is de ons vertrouwde
omgeving van licht, geluid en kracht op trillingen gebaseerd.
De 'Logos' (uitdrukking meer bekend in het Westen vooral in het Christendom), heeft OM als enig mogelijk woord
symbool. En, zoals idee en woord onafscheidelijk verbonden zijn, zijn ook de eeuwige Logos en OM onverbrekelijk
met elkaar verbonden; en, daarom is uit dit meest sacrale van alle heilige woorden, de moeder van alles wat vorm en
naam heeft, het eeuwige OM, het gehele universum voortgekomen.
OM is de allersterkste mantra, en zoals eerder aangehaald de moeder van alle mantras. OM is een enkele,
ondeelbare klank; het is de vibratie van de Verhevene. OM is de zaad-klank, want de Absolute heeft met deze klank
Zijn Schepping in beweging gebracht. Elke seconde schept de Absolute Zichzelf opnieuw in het heilig Woord OM.
Ik ben Bhrgu tussen de grote wijzen; Ik ben de kosmische monosyllabe geluid OM, van tussen de woorden; Ik ben
Japa-yajna onder de spirituele disciplines (yajna); en Ik ben de Himalaya tussen de onbeweeglijke dingen. (10.25)
Eventjes herhalen, een mantra is een aanroeping, die kan bestaan uit een syllabe, een woord, een paar woorden, een
ganse zin of zinnen. Als u een mantra vele malen herhaalt, bijvoorbeeld 108 keren (aantal bolletjes op een
Hindoeïstische rozenkrans), dat noemen we 'japa'. Elke mantra vertegenwoordigt een bepaald aspect van de
Verhevene Absolute (God); en elke mantra heeft een speciale betekenis en innerlijke kracht. Het essentiële idee, dat
hier aan de grond ligt is, dat het door een speciaal soort trilling teweeg te brengen, mogelijk is een speciaal soort
kracht op aarde te brengen, of om op aarde of in het universum een bijzondere bewustzijnstoestand op te wekken.
Zulke trillingen kunnen door middel van Mantras teweeggebracht worden die ieder op zich een speciale combinatie
van klanken vertegenwoordigen om bepaalde specifieke resultaten tot stand te brengen.
"OM" is in het Hindoeïsme zowel als in het Boeddhisme gepraktiseerd. De drie letters A, U en M, waaruit OM is
opgebouwd en die in combinatie als OM worden uitgesproken, vormen samen het meest gegeneraliseerde symbool
voor elk mogelijk geluid. De klank van de letter A is het minst gedifferentieerd van alle geluiden. Verder nemen alle
duidelijke geluiden voortgebracht in de mondholte, hun begin in de tongwortel en hun einde bij de lippen. Het
keeleinde nu wordt voorgesteld door A, de letter U geeft het voorwaarts gaan door de mondholte van de in de keel
aangevangen impuls weer en de letter M vertegenwoordigt de voltooiing van het geluid door de lippen. Indien OM op
de juiste wijze wordt uitgesproken, geeft het volkomen het verschijnsel van geluidsvorming weer, wat geen ander
woord pleit te doen.
Het Sanskriet Alfabet heeft 52 letters en daarom zijn er 52 fundamentele element-krachten beschikbaar om allerlei
effecten teweeg te brengen door middel van de Mantras met hun diverse omzettingen en combinaties. Dit betekent
natuurlijk niet dat het Sanskriet Alfabet een gunstige uitzonderingspositie heeft in de Kosmos, en dat alleen de
klanken van deze letters kunnen gebruikt worden om Mantras op te bouwen. Het enige, dat hier bedoeld wordt is dat
de uitwerking van de letters van het Sanskriet Alfabet onderzocht en getoetst is en daarom benut kan worden voor de
opbouw van mantras. Het gebruik van een religieuze taal, zoals Latijn in het Katholicisme, of het Arabisch in de
Islam waar ook ter wereld, versterkt het besef dat de betekenis van de teksten boven de functionele betekenis van de
woorden uitstijgt, krachtige uitdrukking geeft aan het onzichtbare en onzegbare. Dat houdt natuurlijk niet in dat een
basiskennis van een religieuze taal, het Sanskriet, Kerklatijn of Grieks bij de Oosterse Christenen, het Arabisch van
de Koran, of het Tibetaanse bij de Tibetaanse Boeddhisten, niet een uitstekende, ja noodzakelijke steun is voor de
'actuosa participatio' aan de religieuze rituelen. Daarom, worden de Gîtâ mantras uitgelegd.
Bij het tot stand brengen van een eenpuntige gerichte staat in de verzinking bij meditatie (concentratie, meditatie en
contemplatie) is het gebruik van mantras, waarbij de schrijver er dagelijks twee gebruikt, namelijk de "OM" en de
"Gayatri Mantra". Deze mantras brengen de lagere voertuigen van het bewustzijn tot harmonie, maken deze gevoelig
voor de fijnere trillingen en ten slotte brengen ze een gedeeltelijke versmelting teweeg van het lagere en het hogere
bewustzijn.
De zoekers naar verlossing verrichten verschillende types van offer, naastenliefde en ascese door “Hij is alles” uit te
spreken, zonder daarom een beloning te verwachten. (17:25)
De "Gayatri Mantra" is naast de "OM" een metafysische geluidstrilling welke door hen die de eigenschappen der
tweemaal geboren hebben ontwikkeld gebruiken tot verdieping van hun Zelfrealisatie.
Ik ben Brhatsâma onder de Samâ hymnen. Ik ben Gâyatri onder de Vedische mantras, Ik ben November-December
(de Mârgaśîrsha) onder de maanden, en Ik ben de lente (Kasumâkara) onder de jaargetijden. (10.35)
In Gîtâ 10.35 haalt de Verhevene Heer Krishna aan dat van alle Veda's de Sama-veda rijk is aan prachtige hymnen,
en die ten gehore worden gebracht. Uit deze poëzie die zich aan de Sanskritist regels voor het maken van gedichten
houdt, springt de Gayatri Mantra naar voren, die door yogi’s of de toegewijden worden gezongen.
Aum Bhûr Bhuvah Svah
Aum Tat Savitur varenyam bhargo devasya dhîmahi
Dhiyo yo nah prachodayât
Aum
Vertaling:
Aum
O, Schepper van het heelal
Mogen wij Uw soevereine zondevernietigend licht ontvangen
Moge U onze intellect in de goede richting leiden
Aum
De Gayatri Mantra wordt in het Srimad-Bhagavatam vernoemd en is bijzonder bedoeld om de Verhevene Absolute
ermee te verwerkelijken, en onder ons te vertegenwoordigen. Deze mantra is voor hen die tweemaal geboren zijn uit
het vlees en nadien door het geloof in de geest, en wanneer ze erin slagen de mantra goed te zingen, kan men ingaan
tot de bovennatuurlijke positie van de Verhevene Heer. Men dient zich eerst de eigenschappen van de volmaakte
gevorderde te verwerven, dus de geaardheid der materiële natuur 'goedheid' te verwijlen, zal de Gayatri mantra
mogen gezongen worden. Zoals het gebed, het lezen of het zingen van de Gîtâ en andere Vedische Geschriften, bij de
Christenen het lezen of zingen van het "Onze Vader", en bij de Islam het reciteren van de Soera Al Fâtihah, een
mantra is zuiver (is zuiverheid), daar het ons gemoed (mentale) zuivert. Het mentale wordt voortdurend beheerst door
twijfel, angst en zorg, het wordt steeds bestormd door verkeerde gedachten en bewegingen. Als we de Gîtâ lezen of
zingen, bidden of mantras gebruiken dan wordt het mentale gezuiverd; en die zuiverheid maakt ons ontvankelijker
voor God. Zuiverheid is louter goddelijke ontvankelijkheid. Iedere keer wanneer we mediteren, wordt onze
innerlijkheid groter om verder naar buiten te stromen. De Gayatri Mantra is iets wat volmaakt intens is, en zich
verheft. De Gayatri Mantra is zeer belangrijk in de Vedische beschaving en wordt als de geluidsincarnatie van de
Verhevene Wezen, die de initiatiemeester ervan is.
Ten laatste, bespreken we een derde mantra, "OM TAT SAT". "OM" is de Verhevene Absolute, "TAT" betekent
'dat', het ondefinieerbare, en "SAT" betekent de hoogste Werkelijkheid, het hoogste Zijn. Deze mantra wordt de
drievoudige aanduiding van de Verhevene Absolute (Brahman) genoemd. Alle handelingen die verband houden met
offeren, studie van gewijde geschriften, meditatie en spirituele oefeningen beginnen met "OM" of eventueel met
"OM TAT SAT". Met deze mantra van toewijding richten we ons geloof en vertrouwen (in de Griekse Nieuwe
Testament hebben beide woorden dezelfde betekenis), samen met onze wil op de Verhevene Absolute (Wezen); terwijl
we de aanroeping uitspreken of denken dienen we al onze handelingen aan de Verhevene Heer te wijden, met de wens
dat we elke dag meer en meer onbaatzuchtig mogen worden, totdat onze eigen welzijn, het welzijn van anderen en het
hoogste welzijn van ons allen ÉÉN worden.
Daarom worden de offeranden, giften en ascese, zoals deze voorgeschreven zijn in de schriften, steeds door de
kenners van het eeuwige Brahman ingeleid met het uitspreken van het woord “Aum”. (17:24)
De zoekers naar verlossing verrichten verschillende types van offer, naastenliefde en ascese door “Hij is alles” uit te
spreken, zonder daarom een beloning te verwachten. (17:25)
Het woord “Waarheid” staat voor Realiteit en goedheid. Het woord Waarheid wordt eveneens voor een gunstige
handeling aangehaald, O Arjuna. (17:26)
Standvastigheid in het verrichten van offers, naastenliefde, en ascese worden ook Waarheid genoemd. Ongehechte
dienstbaarheid voor de zaak van de Verhevene wordt ook als Waarheid bepaald. (17:27)
"OM TAT SAT" wordt alvast gebruikt om alle activiteiten te vervolmaken, daar deze de Absolute Waarheid
vertegenwoordigt, God, de Verhevene Persoon.
Misschien lijkt het de gewone mens die niet vertrouwd is met het innerlijk leven, ongerijmd dat een woordje zoals
"OM" ("Amen" in het Christendom en de Islam) in zich verborgen het krachtige vermogen bevat, dat alle toegewijde
yogi's eraan toeschrijven, en waar overal in de Heilige Geschriften van de Hindoes naar verwezen worden.
Maar voor de drie aangehaalde mantras, feiten zijn feiten en de onwetendheid en het veroordeel van mensen, die er
niet aan geloven, doen er niets aan af. Wie de theorie van Mantra-Yoga en de verhouding van trilling en bewustzijn
begrijpt, moet kunnen inzien, dat er niets onmogelijk is aan de idee dat een mystieke lettergreep, een reeks
lettergrepen of een gedicht zo krachtig is. Bovendien moeten we aanvaarden, dat de feiten van het innerlijke leven,
waarmee de yogi zich bezighoudt, even goed gegrondvest zijn op ervaring als de feiten van de wetenschap. Het
ontketenen van krachten volgt een bepaalde koers, al naar gelang van de specifieke aard van de Mantra, net zoals
een zaad uitgroeit tot een boom, maar toch een speciale soort van boom naar de aard van het zaad. Beschouwen we de
Mantra-Yoga als een middel tot intense meditatie naar de betekenis van een mantra om daarmee een onbaatzuchtig
doel te bereiken, en steeds dichter bij de Verhevene Heer te verblijven. De gelovige beoefening met een mantra is
nooit verloren werk. Het gelovig uiten van de krachtige mantra wordt over de aarde verspreidt, te beginnen met
onszelf. Vandaag gebruikt de yogi een mantra en heeft een doel; morgen en in lengte van dagen bereikt hij het doel;
en, overmorgen groeit hij door volharding in het doel. Het is proberen waart!
Philippe De Coster, B.Th., D.D.